Cắt gan bằng phương pháp nội soi thành công

Các bác sĩ Khoa Phẫu thuật Gan Mật (Bệnh viện Việt Đức) vừa thành công khi sử dụng phương pháp nội soi để cắt bỏ phần gan bị ung thư cho bệnh nhân Phạm Ngọc Tâm (Yên Lạc- Vĩnh Phúc).

Đây là bệnh nhân đầu tiên tại Việt Nam được tiến hành nội soi cắt gan. Ngày 26/12, trao đổi với Tiền Phong, GS.TS Đỗ Kim Sơn – Chuyên gia về gan mật (nguyên Giám đốc BV Việt Đức), cho biết nội soi cắt bỏ gan mới được áp dụng trên thế giới khoảng hơn 2 năm trở lại đây. Hiện nay, trên toàn thế giới có khoảng gần 100 bệnh nhân được cắt gan bằng phương pháp nội soi, tập trung chủ yếu ở Mỹ và Pháp – hai 2 quốc gia có nền y học tiên tiến nhất thế giới.

Tại Việt Nam, phương pháp nội soi đã được ứng dụng thành công từ đầu những năm 90 của thế kỷ XX trên nhiều loại bệnh khác nhau. Tuy nhiên, do cắt gan là một kỹ thuật rất khó ngay cả khi cắt bằng phương pháp mổ mở (mổ cổ điển) và Việt Nam còn thiếu các trang thiết bị để áp dụng nội soi cắt gan (dao mổ siêu âm loại nhỏ, giá khoảng 40.000 USD/chiếc, các dụng cụ tiêu hao trong quá trình phẫu thuật), nên phương pháp nội soi mới được ứng dụng vào cắt gan. Trong lần đầu tiên cắt gan bằng phương pháp nội soi, BV Việt Đức phải mượn dao mổ siêu âm loại nhỏ của hãng dược phẩm Jonhson & Jonhson.

GS Đỗ Kim Sơn cho biết ngày 23/12, sau hơn 4 giờ liên tục tiến hành nội soi, khối gan bị ung thư (chiếm 40% diện tích toàn bộ buồng gan) của bệnh nhân Tâm đã được lấy ra khỏi cơ thể. Hiện nay sức khoẻ của bệnh nhân đang phục hồi tốt thể hiện bằng các chỉ số chức năng gan dần ổn định và bệnh nhân có thể được xuất viện trong vài ngày tới.

Với phương pháp nội soi, bệnh nhân không phải chịu những vết mổ lớn trên thành bụng, tránh bị mất máu nhiều, không ảnh hưởng đến các cơ quan nội tạng nằm gần gan. Đồng thời, giảm sự đau đớn cho bệnh nhân trong và sau quá trình phẫu thuật. Bên cạnh đó, nội soi cũng giúp đảm bảo về mặt thẩm mỹ cho người bệnh, không để lại những vết sẹo lớn trên cơ thể như phương pháp mổ hở. Trong lần nội soi cắt gan cho bệnh nhân Tâm, các bác sĩ chỉ phải tiếp rất ít máu so với dự kiến.

Tuy nhiên, chỉ những bệnh nhân được xác định có khả năng an toàn mới được áp dụng phương pháp nội soi. Do đây là thời gian đầu thực hiện một kỹ thuật mới nên các bác sĩ của BV Việt Đức chỉ tiến hành cắt bỏ cho những bệnh nhân bị hỏng từ 30-40% lá gan. Trong tương lai, việc cắt bỏ gan cho bệnh nhân bị hỏng diện tích gan lớn hơn sẽ được tiến hành.

Chi phí cho một lần cắt gan bằng phương pháp nội soi dao động từ 6-10 triệu đồng, tuỳ thuộc vào tình trạng bệnh của mỗi bệnh nhân. Là trường hợp đầu tiên áp dụng phương pháp nội soi cắt gan nên bệnh nhân Phạm Ngọc Tâm được BV Việt Đức miễn phí hoàn toàn chi phí của ca phẫu thuật.

Số liệu thống kê của BV Việt Đức cho thấy số lượng bệnh nhân mắc các bệnh về gan rất lớn. Trong đó mỗi năm có hơn 20 trường hợp bệnh nhân bị suy gan cần được ghép gan hoặc cắt bỏ phần gan bị bệnh. Vì vậy, việc ứng dụng thành công phương pháp nội soi cắt gan đang mở ra hy vọng được tiếp tục cuộc sống khoẻ mạnh cho nhiều bệnh nhân.

Năm 2005, BV Việt Đức sẽ trang bị thêm các trang thiết bị để triển khai mạnh hơn nữa phương pháp này nhằm đáp ứng nhu cầu của người bệnh. Hiện nay, BV Việt Đức đã có đội ngũ bác sĩ thực hiện nội soi cắt gan lành nghề gồm khoảng 20 người. Đây là các bác sĩ thuộc khoa Phẫu thuật Gan Mật được đào tạo tại nước Cộng hòa Pháp trong hơn 10 năm qua.

Thái Hà

Nội soi ruột bằng camera dùng một lần

Công ty Given Imaging Ltd đang chuẩn bị tung ra thị trường châu Âu một hệ thống camera nhỏ xíu dùng một lần rồi bỏ đi. Bệnh nhân nuốt camera vào bụng để kiểm tra tình trạng ruột. Ưu điểm của máy này là cho phép nhìn thấy ruột trong bối cảnh tự nhiên, giúp đưa ra chẩn đoán chính xác hơn và kiểm tra được những phần của ruột mà dùng các phương pháp khác không thấy được.

Sau khi được nuốt vào bụng, camera sẽ truyền hình ảnh màu tới các thụ thể đặt ở da của bệnh nhân. Những thông tin này sau đó sẽ được chuyển đến một máy ghi đeo ở thắt lưng để người bệnh có thể cử động bình thường suốt thời gian thử nghiệm. Máy chuyển đổi sẽ biến tín hiệu này thành hình ảnh video mà sau đó, bác sĩ có thể xem, lưu trữ hoặc cắt rời ra. Camera sẽ được thải ra ngoài theo đường tự nhiên.

Hệ thống mang tên Given Diagnostic Imaging System nàytrị giá khoảng 32.000 USD, gồm 2 bộ máy ghi chép, một máy chuyển đối và 10 camera (mỗi camera giá gần 420 USD). Đức và Australia đã sử dụng thiết bị này.

Thiết bị nội soi đang được sử dụng rộng rãi gồm một máy camera cố định, gắn trên một máy nội soi có ống dài mà bệnh nhân phải nuốt vào tới tận ruột.

Thu Thủy

Ra đời thiết bị nội soi con nhộng

Nhà sản xuất thiết bị nội soi hàng đầu thế giới Olympus đang thử  nghiệm thiết bị nội soi dùng một lần có kích thước chỉ bằng đầu ngón tay và hình dáng như quả nang. Người ta có thể nuốt nó để ghi hình các cơ quan tiêu hoá.

Quả nang đặc biệt này có chiều dài 2,6 cm, đường kính 1,1 cm. Bên trong có một camera nhỏ và một thiết bị truyền tín hiệu không dây. Hệ thống được cung cấp năng lượng hoạt động nhờ trường điện từ xoay từ bên ngoài. Hoạt động không cần dây, nó sẽ giải phóng bệnh nhân khỏi cảm giác đau đớn khi nuốt cáp quang học của máy nội soi truyền thống.

Khi cần chụp hình một đoạn bất kỳ hoặc toàn bộ hệ thống tiêu hoá, bệnh nhân nuốt quả nang với nước. Khi đi vào thực quản, camera sẽ chụp hình với tốc độ 2 hình/giây. Tín hiệu từ camera sẽ được hiển thị và lưu trữ trên máy tính. Sau 8 giờ thiết bị sẽ đi hết hệ thống tiêu hoá và được tống ra ngoài một cách tự nhiên. Ngoài tính năng chụp hình, thiết bị còn có thể mang thuốc vào thực quản và lấy dịch lỏng trong đó để phục vụ cho việc phân tích.

Trong bao nang, ngoài camera còn có một quả bóng xẹp chứa thuốc. Bóng có một van đóng mở có thể điều khiển được từ phía ngoài, cho phép “thả” thuốc ra ngoài khi cần. Đồng thời, phía trong bao nang các kỹ sư thiết kế một ngăn có áp suất thấp hơn áp suất bên trong dạ dày. Khi vào thực quản, dịch lỏng trong đó sẽ thẩm thấu vào bao nang do chênh lệch áp suất. Những hình ảnh về dịch lỏng sẽ được gửi về máy tính để bác sĩ phân tích.

Olympus cho biết các thử nghiệm sẽ được tiến hành sớm và sẽ cố gắng tung loại camera này ra thị trường trong vòng 2 năm.

Việt Linh (theo AFP)

Thực hành phẫu thuật nội soi bằng thiết bị mô phỏng hiện thực

Ngày 15/8, Bệnh viện Việt Đức đã triển khai ứng dụng thiết bị mô phỏng hiện thực trong đào tạo phẫu thuật nội soi.

TS Trần Bình Giang – Phó Giám đốc Bệnh viện Việt Đức, cho biết đây là kỹ thuật cho phép học viên có thể làm việc hiệu quả với một môi trường do máy tính mô phỏng ở thời gian thực, sử dụng các giác quan và cơ quan vận động cũng như những kỹ năng tự nhiên của bản thân.

Học viên có thể làm việc với môi trường thực tại ảo bằng các phương tiện đơn giản như bàn phím, chuột máy tính đến các thiết bị nhận cảm phức tạp hơn như găng tay cảm ứng, cánh tay máy, bộ da nhân tạo có gắn  các bộ nhận cảm bằng thao tác với các dụng cụ mô phỏng có cấu tạo như dụng cụ thật.

Việc ứng dụng thiết bị mô phỏng hiện thực đào tạo phẫu thuật viên nội soi giúp người học chủ động, độc lập về thời gian, không hạn chế số lần thực hiện thao tác cho tới khi thành thạo kỹ thuật nội soi, tránh tai biến và biến chứng khi thực hành trên bệnh nhân, tiết kiệm dụng cụ, thiết bị mổ xẻ thật, chuẩn hóa kỹ thuật, phổ biến kiến thức nhanh chóng…

Thái Hà

Máy nội soi “made in VN” của bác sĩ tuyến huyện

Sau khi tốt nghiệp khoa y Trường đại học Cần Thơ, bác sĩ Nguyễn Phước Huy về công tác ở Bệnh viện Đa khoa khu vực Hồng Ngự, huyện Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp.

Cũng như bao bác sĩ ở tuyến huyện khác, bác sĩ Huy ao ước bệnh viện mình sẽ có những trang thiết bị hiện đại và chuyên dụng như máy nội soi nhưng anh biết điều này khó thành hiện thực bởi hầu hết máy nội soi ngoại giá khá cao. Năm 2000, bác sĩ Huy được dự hai khóa học về phẫu thuật nội soi mũi xoang (FESS) do Trường ĐH Y khoa Hà Nội tổ chức. Từ đó vị bác sĩ này nung nấu một khát vọng sẽ chế ra máy nội soi “made in VN”.

Năm 2001, bác sĩ Huy bắt tay vào việc cải tiến máy nội soi ngoại bằng cách tham khảo ý khiến của những thầy đã đứng lớp FESS, đồng thời tra cứu những tư liệu có dính đến máy nội soi.

Bác sĩ Huy đã tìm ra mấu chốt để có thể nâng cấp máy nội soi ngoại chính là đầu nối (adaptor). Thế là anh tập trung nội lực chế tạo ra đầu nối mới để đưa hình ảnh trực tiếp từ ống nội soi đến CPU của máy vi tính. Đồng thời anh cũng phân tích thấu đáo được những nhược điểm của máy ngoại để cải tiến trên máy của mình. Anh thay camera chuyên dùng bằng camera vi tính là những webcam, PC cam, quickcam, những loại camera chuyển tín hiệu kỹ thuật số trực tiếp đến CPU khá thông dụng trên thị trường.

Máy in cũng chỉ là những loại máy in phun màu bình thường như Epson, HP… Máy nội soi của anh sẽ hoạt động theo nguyên lý: adaptor nhận hình ảnh trực tiếp từ nguồn sáng đầu ống nội soi đưa vào camera webcam để từ đây chuyển tín hiệu đến CPU qua dây dẫn. Từ cáp CPU phóng to hình ảnh đến monitor, đến máy in, in trực tiếp ảnh, quay thành đoạn film video, lưu trữ ổ cứng…

Kể từ ngày bắt tay làm đến hình thành máy nội soi “made in VN” là một hành trình đi tìm lời giải hơn 700 ngày. Chỉ riêng phần adaptor anh đã mất trên 500 ngày. Adaptor do anh chế tạo gồm ruột là hệ thống thấu kính được bọc bên ngoài bởi những vòng thau, nhôm.

Để tìm ra hệ thống thấu kính có thể chuyển hình ảnh từ ống nội soi đến webcam, anh phải tính nhừ cả tay các công thức quang học và tham khảo ý kiến của những thầy giáo cũ thời phổ thông. Sau khi tìm ra kết quả, anh đã lùng mua những máy chụp hình cũ để lấy thấu kính bên trong rồi lắp ráp cho khớp với đáp số.

Giá thành máy nội soi cải tiến của bác sĩ Huy chỉ khoảng 40 triệu đồng/chiếc. Rẻ hơn máy nội soi ngoại nhiều nhưng lại có các điểm ưu việt hơn như lưu trữ hình ảnh lâu dài bằng ổ cứng và đĩa CD. Máy nội soi “made in Vietnam” chỉ cần thay ống nội soi tương ứng là có thể phục vụ đa khoa chứ không chỉ một chuyên khoa nhất định như máy ngoại.

Từ khi có máy, bác sĩ Huy đã phát hiện sớm một số ca ung thư để chuyển lên tuyến trên điều trị kịp thời, đồng thời chẩn đoán nhanh và chính xác những bệnh lý nặng hoặc phức tạp.

Ngày 18-9-2004, hội đồng khoa học xét duyệt đề tài khoa học sáng tạo kỹ thuật của Trường Kỹ thuật – kinh tế – nghiệp vụ Nguyễn Tất Thành và Trung tâm Nghiên cứu công nghệ mới TP.HCM đã đánh giá đây là hệ thống xuất sắc. Giáo sư – bác sĩ Ngô Gia Hy – thành viên của hội đồng, đánh giá đây là một nghiên cứu rất đáng khích lệ cho ngành y VN và cần được phổ biến rộng rãi…

MINH TÂM